కవి చలం…వజీర్ రెహ్మాన్ అద్దంలో…!

కవి చలం…వజీర్ రెహ్మాన్ అద్దంలో…!

మీకు బాగా నచ్చిన కవి ఎవరూ? అంటే కవిత్వ అభిమానులు, ప్రేమికులు ఎవరైనా ఠక్కున కనీసం ఓ పదిపేర్లు చెప్పగలరు . ఆ పదిపేర్లు ఫలానా వారివే అయివుండనక్కరలేదు. ఎందుకంటే అది వారి వారి అభిరుచిని బట్టి వుంటుంది కాబట్టి. నేను చెప్పే పది పేర్లలో తప్పనిసరిగా వుండే రెండు పేర్లు –ఒకటి చలం, రెండోది వజీర్ రహ్మాన్. చలం కవా? అని ఇప్పటికీ కొందరు అశ్చర్యపోతుంటారని నాకు తెలుసు. ఆ మాటకొస్తే మీరు కవి అని వజీర్ రహ్మాన్ చెప్పేటప్పటికి చలమే బోలెడంత ఆశ్చర్యపోయారు.

చలం వచనం కవితాత్మకం అని వేరే చెప్పక్కరలేదు. మొదటి సారి చదివిన కొత్త పాఠకుడు కూడా వెంటనే చలం కవితాత్మకతని గుర్తు పడతాడు. అసాధారణమయిన మ్యూజింగ్స్ మొదలుకొని సాధారణమయిన గల్పికలూ, వ్యాసాల్లో కూడా చలం కవి అనుకోడానికి తగినన్ని దాఖలాలు దొరుకుతాయి. అవి కాక, శ్రీ శ్రీ, పఠాభి లాంటి కవుల గురించి చలం రాసిన వాక్యాల్లో కవిత్వం తొణికిసలాడుతుంది. కవుల మీద గొప్ప ప్రేమా, తీవ్రమయిన కోపం – రెండూ కనిపిస్తాయి.ఎంతో మంది కవులే అనువాదం చేసినప్పటికీ, టాగూర్ గీతాంజలి చలం అనువాదంలోనే చదవాలని అనిపిస్తుంది. అదీ చలం వచనం ప్రత్యేకత.

చలం ది కవిత్వం లో కూడా భిన్నమైన దారే. సామన్యంగా ఆధునిక తెలుగు కవులు అనేకమంది కవిత్వాన్ని వచనంలో రాస్తారు. కానీ వచనంలో కవిత్వం రాయడం చలం ప్రత్యేకత. ఆ ప్రత్యేకతను గుర్తు పట్టి ప్రత్యేకంగా కవిగా చలాన్ని పరిచయం చేసిన హృదయమున్న వ్యక్తి వజీర్ రహ్మాన్.

చలం శతజయంతి సందర్భం గా 1994 లో శతజయంతి సంఘం వారు వేసిన ఈ పుస్తకం అపురూపమైంది. ఎందుకంటే చలం కవిత్వంతో పాటు చలం వి వివిధ దశల్లో తీసిన అపురూప ఛాయాచిత్రాలున్న పుస్తకం ఇది. అంటే కవితలతో ఫోటో ఆల్బం అన్న మాట.

చలం కవిత్వ నిషాకి మచ్చుకి కొన్ని పంక్తులు…

‘వానరాత్రి ‘ లో ఏమంటారో చూడండి…

ప్రపంచాన్ని తుడిచేద్దామన్నట్లు వీస్తోంది గాలి/నల్లని రాత్రి ఇంకా నల్లని
మబ్బు వస్త్రాలు కప్పుకుని ఏడుస్తోంది/
హోరుమని అరుస్తో వాన/తలుపులు మూసి దీపం వెలిగించుకున్న/వాన లోపలికి వస్తానని పంతం పట్టి
తలుపు మీద ఈడ్చి కొడుతోంది–/తెరవమని/కొంచం మర్చిపోతుంది,
మళ్ళీ నేను గ్యాపకం వొస్తాను గావును/దబదబా బాదుతుంది;
నా విరహ బాధని ఈ రాత్రిలో కలిపెయ్యలేను?

చదువుకుని ఆ అనుభూతిని స్వానుభవిచటం తప్ప వివరణలు, వ్యుత్పత్తి అర్ధాలు అక్కర్లేని, సూటిగా మాట్లాడే కవిత్వం చలానిది.
ప్రేయసి అన్వేషణ గురించి ఏ రాసుకున్నారో చూడండి…

నీవు రావు/నన్ను పోనీవు!
మరల్చి మత్తెక్కించి/స్వప్నాలతో లాలించి/మధురగానాలతో వూగించి/ప్రపంచానికి వ్యర్ధుణ్ణి చేసావు!/
అనాదిగా విన్న నీ పిలుపు/స్వప్నంలో అనుభవించిన /నీ కుంతల కొనల స్పర్స/
ఏ యుగాల ఆవలి తీరానో/ సం యోగమనే వాగ్దానం /
ఇంతే నాకు/మిగిలిన ఆశలు!/ప్రియా!/
యోగులు హృదయంతో / వెలిగించుకునే కాంతి- నీ చిరునవ్వు;/
నాకెట్లా దొరుకుతుంది?

మల్లెపూల గురించి చలం తమకం చదవండి…

అర్ధరాత్రులు విచ్చి/ జుట్టు పరిమళంతో కలిసి/ నిద్ర లేపి/ రక్తాన్ని చిందులు తొక్కించే మల్లెపూలు/
సన్నని వెన్నెట్లో/ ప్రియురాలి నుదుటి కన్నా తెల్లగా/ ఏమి చెయ్యలో తెలీని ఆనందంతో/గుండె పట్టి చీలికలు చేశే మల్లెపూలు/
తెల్లరకట్ట లేచి చూసినా/ఇంకా కొత్త పరిమళాలతో /రాత్రి జ్ఞాపకాలతో/ప్రశ్నించే మల్లెపూలు/
అలిసి నిద్రించే రసికత్వానికి/జీవనమిచ్చే ఉదయపు పూలు/ రాత్రి సుందర స్వప్నానికి సాక్షులుగా/అవి మాత్రమే మిగిలిన నా ఆప్తులు! మల్లెపూలు!!

చలం ‘ విరహం’ అనుభూతించండి…

ప్రియుడి రత్యాలింగనం తర్వాత/సంతుష్టి చెందిన ముఖం వలె/గాలిలోని కొత్తని చల్లదనం/
శరీరం మీద తగిలి/హృదయంలోకి దూసుకుపోతోంది/
నిద్ర కమ్మిన కన్ను వలె/వొక్క నక్షత్రం మెరుస్తోంది/
ఈ గోలలొ గాలిలో, పాపం/ఏదో పిట్ట లేచి అరుస్తోంది/చప్పున గాలి ఆగింది/
నది కూడా నిశ్శబ్దమైంది చచ్చిపోయినట్లు/చీకటి నిశ్శబ్దం/నువ్వే లేవు!

చలం కవిత్వాన్ని గురించి మనం ఆస్వాదించి ఆనందించటం సరే. ఆయనే ఏం చెప్పుకున్నారో చూడండి ‘ చలం రాయని “పీఠిక” లో…

వజీర్ రహ్మాన్ గారికి,

మీరు పంపిన గీతలు, ఆ selections అన్నీ కూడా చాలా బావున్నాయి. కొన్ని ఎక్కడివో నేను గుర్తించలేకపోయినాను.
మొదట అవేవో మీరు రాశారనుకున్నాను. ఎవరీ గొప్ప కవి? అని ఆశ్చర్యపడ్డాను. కొంచం దూరం చదివితే గాని, అవి నేను రాసినవని తెలీలేదు. చదువుతున్న కొద్దీ ఇంత గొప్ప కవిత్వం నేనేనా రాశింది అని ఆశ్చర్యపడ్డాను.

ఆ గీతాలు ఎవరివైనా కానీ, అట్లాంటివి ఏ సహృదయుడైనా ఆరాధించవలసిన విలువ గలవి. కాని ఇన్నేళ్ళూ ఎవడు చూశాడు? వాటి రచయతే గుర్తించలేదు వాటి విలువని- ఇన్నేళ్ళకు మీరు జన్మించి, గుర్తించి, సేకరించి, ఎత్తిచూపిందాకా!

తనలో కవిత్వమున్నదని తెలుగువాడు చలానికే తెలీదు.

మల్లెపూల పైన నేను రాసిన Musings కవిత్వంతోనూ, తత్త్వంతోనూ కూడినవని నాకు తెలుసు. ఎవరైన ఇంకొకరు గుర్తిస్తారెమోనని ఆశించేవాణ్ణి. Musings లో మెచ్చుకునేవాళ్ళలో ఒక్కరూ వాటిని ప్రత్యేకంగా మాట్లాడలేదు.ఒక్క రుక్మిణీనాధ శాస్త్రి గారు ఒకసారి passing గా ” చాలా కవిత్వముందండీ; ” అన్నారు, మరి నా హృదయం మీ ఒక్కరికే తెలీడం ఎట్లా జరిగింది?

-చలం

చలం కవిత్వం గురించి వజీర్ రెహ్మాన్ ఇలా అన్నారు:

‘చలాన్ని త్రావి
నిషాలో వున్నాన్నేను-
ముట్టకు
మెరుపై జ్వలిస్తాను!
తట్టకు
ఉరుమై ధ్వనిస్తాను ‘
-వజీర్ రహ్మాన్

ఔను చలం ! ఔను సుమా,
ఔను నిజం నీవన్నది;
నీవన్నది, నీవన్నది,
నీవన్నది నిజం, చలం !
(శ్రీశ్రీ కృతి, శృతి లో)

అగాధం లోంచి బైలుదేరే
నల్లని అలలు మొహాన కొట్టి,
ఉక్కిరి బిక్కిరై,
తుఫాను హోరు చెవుల్లో గింగురుమని,
నమ్మిన కాళ్ళ కింద భూమి దొలుచుకుపోతో వుంటే
ఆ చెలమే నయమని
పరిగెత్తి వస్తా ‘రన్నాడు
చెలం.

‘ అవును,
చెలం వచనాన్ని గీతాలుగా కత్తిరించి
వొడ్డించుకుంటారు కూడా ‘
అన్నాడు వజీర్ రహ్మాన్, వెనక.

విన్న మిత్రులు కాచుక్కూచున్నారు.
ప్రధ్వానం వినబడకపోగా చివరికి రహ్మానే తెగించి
తెలుగు వాంగ్మయాన్ని చెలం గీతాలతో వూగించే
బాధ్యత స్వీకరించాడు.
ఫలితం గా ఈ సమర్పణ.
కవితా ధ్వజాన్ని చేదాల్చి
పాతగోరీల కేసి మొహాలు తిప్పుకుని కూచున్న
వాంగ్మయ పీఠాధిపతుల
నడ్డి విరగ్గొట్టాల్సిన చెలం,
ఎంచాతనో విరమించుకుని;
కృష్ణశాస్త్రిని క్షమించి,
శ్రీశ్రీ ని ఆశీర్వదించి,
వెనక్కి మరలి వచనంలోకి వెళ్ళిపోయాడు.
అంచాతనే కృష్ణశాస్త్రి, శ్రీశ్రీ బ్రతికి వున్నారు,
నేటికీ మనలో
చెలం
తెలుగులో ‘ కవిత్వం ‘ పేరుతో
ఏమీ వ్రాయ
నిరాకరించడం,
వీరిద్దరనీ రక్షించే ఆలోచనో,
లేక తన వచనానికే గోలెత్తిన తెలుగు దేశం
కవిత్వానికి తట్టుకోలేదనో–
తెలీదు.
చెలానికి సంబంధించిన చాలవిషయాలకి మల్లే
ఇదీ ఇంకా అజ్ఞాతంగానే వుండిపోయింది.
ఐనా,
కవిత్వమనే పేరుతో గాకపోయినా, రాసిన వచనమే
చాలు,
చెలాన్ని ‘ మహాకవి ‘ గా
పరిగణించేందుకు.
(కాని,
చెలం గారూ,
ఠాకూర్ అన్నట్లు–
you live alone and unrecompensed
because
they are afraid of
your great worth!)
—వజీర్ రహ్మాన్

చలం కవిత్వమంతా ఆయన అంతరంగ చిత్రాలు –వాటికి బాహ్య రూపాన్ని చిత్రించే ఛాయాచిత్రాలు –రెంటి ఆత్మల్ని అందిపట్టుకొని మనకందించిన సహృదయుడు వజీర్ రహ్మాన్. వజీర్ రహ్మాన్ కవిత్వం గురించి మారో సారి మాట్లాడుకుందాం…